با این علم محدود چگونه میتوانیم جهان نامحدود را منظّم بدانیم؟

هرگز ما نمی گوییم که: با پیشرفت قابل توجّه علم، همه اسرار این جهان برای بشر معلوم گشته و تمام معمّاهای جهان آفرینش حل گردیده است؛ بلکه، همچنان که دانشمندان می گویند: <<هر اندازه بر حجم معلومات بشر افزوده می شود، به همان نسبت تعداد مجهولات وی نیز افزایش می یابد>> و مامی خواهیم ثابت کنیم: این جهان (تا آن جا که علم آن را کشف کرده و پرده از روی آن برداشته) دارای نظم حکیمانه و حیرت انگیزی است؛ امّا درباره آنچه از نظر علوم مستور مانده نمی خواهیم داوری کنیم. ما می گوییم همین دایره ای را که علم روشن ساخته سراسر نظم است و حساب، البتّه این دایره گرچه در برابر مجموع اسرار جهان خلقت حکم <<صفر>> را دارد و نسبت به خود، دایره وسیع و قابل توجّهی است...

هرگز ما نمی گوییم که: با پیشرفت قابل توجّه علم، همه اسرار این جهان برای بشر معلوم گشته و تمام معمّاهای جهان آفرینش حل گردیده است؛ بلکه، همچنان که دانشمندان می گویند: <<هر اندازه بر حجم معلومات بشر افزوده می شود، به همان نسبت تعداد مجهولات وی نیز افزایش می یابد>> و مامی خواهیم ثابت کنیم: این جهان (تا آن جا که علم آن را کشف کرده و پرده از روی آن برداشته) دارای نظم حکیمانه و حیرت انگیزی است؛ امّا درباره آنچه از نظر علوم مستور مانده نمی خواهیم داوری کنیم. ما می گوییم همین دایره ای را که علم روشن ساخته سراسر نظم است و حساب، البتّه این دایره گرچه در برابر مجموع اسرار جهان خلقت حکم <<صفر>> را دارد و نسبت به خود، دایره وسیع و قابل توجّهی است.

همین اندازه برای اثبات وجود خداوند دانا و حکیم کافی است؛ زیرا نمی توان یک میلیاردم نظمی را که علم روشن ساخته، معلول تصادف و طبیعت فاقد شعور دانست؛ بلکه می توان آن را نمونه ای از بقیّه سازمان جهان هستی قرار داد.
بد نیست برای روشن شدن مطلب، این امثال را در نظر بگیرد: فرض کنید کتاب فوق العاده قطور و ضخیمی در یکی از سرداب های زیرزمینی مربوط به زمان های گذشته به دست ما بیفتد و پس از سال ها کوشش و تلاش مداوم و استفاده از صدها کتاب دیگر و استاد، موفّق شویم چند صفحه ای از آن را بفهمیم و در همین چند صفحه یک دنیا حقایق و اسرار، بلکه در هر سطری نکته ای پر مغز و مطلبی عالی و پر ارزش بیابیم که حاکی از یک مغز بسیار توانا و علم سرشار باشد، ما گرچه از مطالب بقیّه کتاب و از صحّت و سُقم آن بکلّی بی خبریم، ولی اجمالًا از همین چند صفحه می توانیم پی ببریم که این کتاب اثر یک نابغه جهان علم و یک دانشمند لایق و برجسته بوده است، بلکه ممکن است از همین چند صفحه اجمالًا بفهمیم که در صفحات ناخوانده، هزاران اسرار و نکات پر مغز علمی است که هنوز ما شایستگی درک آن را پیدا نکرده ایم.